Co należy wiedzieć na temat Rzepedzi?

Rzepedź to miejscowość, która być może wielu jest znana tylko z racji trudnej nazwy, spotykanej często w dyktandach. Nie jest to jednak jedyny powód, dla którego powinniśmy wiedzieć coś więcej na temat tej podkarpackiej wioski. Leży ona w dolinie potoku Rzepedka oraz u zbiegu rzek Osławy i Osławicy, na pograniczu Beskidu Niskiego i Bieszczad. Dzięki temu, zwłaszcza dla zmotoryzowanych turystów, może ona stanowić doskonałą bazę noclegową i wypadową w góry. Rzepedź oferuje wygodne noclegi w regionie bieszczadzkim, dla każdego. Liczne pensjonaty, pokoje gościnne i prywatne kwatery przyjmują gości oraz zapewniają im noclegi.

Rzepedź swą nazwę wywodzi z języka wołoskiego, w którym słowo „repede” oznaczało szybki, bystry potok.Wioska została tu ulokowana w 1526 roku jako wieś królewska, na mocy przywileju wydanego przez starostę sanockiego Mikołaja Wolskiego. W tym samym czasie powstała tu również pierwsza cerkiew. Przez wiele wieków w osadzie przeważała liczebnie ludność greckokatolicka. Pierwsze lata istnienia wioski to czas jej dynamicznego rozwoju. Niestety, w 1657 roku znalazła się ona na trasie pochodu Jerzego Rakoczy przez Karpaty, który napadł na wieś, zniszczył ją i spustoszył. Kolejny moment, kiedy osada opustoszała, to czasy po II wojnie światowej, kiedy w ramach „Akcji Wisła” wysiedlono tutejszych mieszkańców. Mogły zostać tylko te rodziny, które pracowały na kolei, aby utrzymać ruch na linii. Po 1956 roku część rodzin powróciła.

Najlepsze czasy dla wsi to był jednak wiek XIX. W jego pierwszych latach właścicielem Rzepedzi stał się Jan Kanty Podolecki, poeta i działacz niepodległościowy. Dość szybko przeprowadził się tu z rodzicami z pobliskiego Leska. Tutaj tworzył („Hnatowe Berdo” czy też „Elegię na śmierć wieszcza z Miodobrodu Tymona Zaborowskiego”), zarządzał majątkiem, prowadził działalność polityczno-społeczną oraz badał kulturę Łemków. W tamtym czasie tutejszy dwór stał się miejscem ożywionego życia towarzyskiego, w którym schronienie mogli znaleźć powstańcy i emisariusze. Po 1832 roku majątek przejął oficer wojsk polskich, Stanisław Niezabitowski. Do dziś we wsi możemy znaleźć kilka interesujących zabytkowych obiektów. Jednym z nich jest druga powstała tu cerkiew greckokatolicka, którą wybudowano w 1824 roku. Również wtedy powstała należąca do cerkwi dzwonnica. Oprócz niej, powinniśmy zobaczyć także kapliczkę Proroka Ilji, którą wybudowano w latach 30. XX wieku oraz dawne łemkowskie chyże, czyli zagrody.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>